Chemiczny skład gleby, z punktu widzenia praktycznego, interesuje nas głównie o tyle, o ile tyczy się on zawartości oraz postaci, pod którą występują w glebie pierwiastki pokarmowe roślin, lub też związki dla niej szkodliwe. Z tego więc założenia wychodząc, zajmiemy się obecnie rozpatrzeniem, w jakiej ilości i jakiej postaci zawierać może gleba pierwiastki pokarmowe.

W porządku tego przeglądu trzymać się będziemy stopnia ważności ich z punktu widzenia praktyki rolnej, na pierwszym planie stawiając takie pierwiastki pokarmowe, jak azot, fosfór, potas i wapń.

Azot. Azot występuje w glebie wyłącznie niemal w postaci bardzo złożonych związków organicznych próchnicy, która zawiera około 2-6% tego pierwiastku w liczbach okrągłych. Pod wpływem pewnych procesów biologicznych, a mianowicie działalności bakteryj, azot organiczny, w glebie przewiewnej, zawierającej dostateczną ilość wapna i wilgoci, ulega nitryfikacji, tj. przeistoczony zostaje w saletrę, najodpowiedniejszą dla roślin postać pokarmu azotowego. Nieznaczna tylko ilość azotu, w postaci amoniaku i kwasu azotowego, jak to mieliśmy sposobność już zaznaczyć, zostaje wprowadzoną do gleby wraz z opadami atmosferycznymi.