Zależnie od swego charakteru, składniki mineralogiczne skał w różnym stopniu poddają się czynnikami wietrzenia – jedne rozpadają się szybciej, tworząc pył i miał, inne zachowują się oporniej i zostają w glebie nad postacią ziarn większej lub mniejszej wielkości (piasek, żwir, kamienie). Przy pomocy mechanicznego rozbioru gleby, przepuszczania przez sito o oczkach różnej średnicy oraz szlamowania wodą o zmiennym prądzie, można rozsortować składniki gleby, stosownie do ich wielkości.

Gleboznawcy odróżniają zazwyczaj następujące kategorie wielkości cząsteczek, składających gleby: pyt miał, piasek, wreszcie żwir i kamienie.

Wzajemne ustosunkowanie poszczególnych wielkości w glebie ma wielki wpływ zwłaszcza na fizyczne jej własności, dlatego też mechaniczny rozbiór gleby może nam dać wiele wskazówek, co do wartości gleby jako warsztatu rolnego.