Skład mineralogiczny gleby zależy, oczywiście, w pierwszym rzędzie od mineralogicznego składu skały, z której gleba powstała, poza tern zaś od charakteru czynników, pod wpływem których odbywało się wietrzenie skały.

Glina. Najbardziej miałkie cząsteczki (pył i miał) nazywamy zazwyczaj ogólnym mianem „gliny”. Ta „glina” jednak może mieć nader różny skład mineralogiczny, a co zatem idzie, chemiczny. Według Miklaszewskiego, należy odróżniać: gliną właściwą, czyli kaolin (glinka porcelanowa); jest to glinokrzemian wodny, który w stanie czystym rzadko się w glebie spotyka; gliną fizyczną, która jest zbiorowiskiem bardzo drobnych produktów wietrzenia różnych minerałów, głównie zaś glinokrzemianów, a zwłaszcza miki, szpatu polnego, oraz kwarcu; obecność tej gliny, zwłaszcza powstałej ze zwietrzenia miki i szpatu polnego, dobrze świadczy o zasobności gleby w pierwiastki pokarmowe. Wreszcie gliną koloidalną, która niema ściśle określonego składu chemicznego, występuje zaś w glebie w postaci galaretowatej i stanowi właśnie przede wszystkim o większej lub mniejszej zwięzłości gleby.

Piasek, tj. cząstki grubsze od miału, składa się przeważnie z okruchów kwarcu, mogą tu jednak znajdować się okruchy rozmaitych minerałów, zwłaszcza krzemianów, a im ich jest więcej, tern zasobniejszym jest „piasek” w pierwiastki pokarmowe.