Każdy, sprzątnięty z pola plon uboży glebę z pierwiastków odżywczych. A choć część pobranych przez roślinę składników pokarmowych wraca z powrotem do roli w postaci obornika, kompostów, odpadków itp., znaczniejsza jednak ilość składników, a mianowicie te, które zawarte są w produktach przeznaczonych na sprzedaż, zostaje dla danego gospodarstwa straconą.

Poza tern, aczkolwiek często ilość pokarmów w glebie jest wystarczającą do wyżywienia roślin, to jednak może być ona za małą do osiągnięcia z uprawianych roślin plonów najwyższych.

Dwa zatem względy: ochrona gleby przed wyczerpaniem z pierwiastków pokarmowych i dążenie do osiągnięcia możliwie najwyższych plonów – zmuszają rolnika do takiej gospodarki zasobami odżywczymi gleby, aby roślina znalazła je zawsze w ilości odpowiedniej.

Dwa są zasadnicze sposoby osiągnięcia tego celu: pierwszy, to – uruchomienie naturalnych zasobów pokarmowych gleby, tj. wywołanie w niej takich procesów, dzięki którym zawarte w glebie pierwiastki pokarmowe zostają przeistoczone w postać dla roślin dogodną. Osiągniemy to przez staranną i umiejętną uprawę, melioracje itp. czynności. Drugi – bezpośrednie zasilenie gleby w pierwiastki pokarmowe droga, nawożenia.

Nawozem w gospodarstwie nazywa się wszystko to, co wprowadza się do roli w celu wyrównania i zwiększenia jej zasobów pokarmowych.

Zwiększenie zasobów pokarmowych przez nawożenie może być bezpośrednie, gdy pod postacią nawozu wprowadzamy do roli same pierwiastki pokarmowe, lub pośrednie, gdy wprowadzamy do roli takie substancje, które ułatwiają tylko przyswajalność innych pierwiastków pokarmowych (na przkł. wapno, gips).

Stąd też środki nawozowe dzielimy na dwie kategorie: nawozy bezpośrednie i nawozy pośrednie. Niektóre nawozy, jak na przkł. obornik, spełniają jednocześnie obydwa te zadania, zaliczyć je zatem wypada do obydwu tych kategorii.

Nawozy bezpośrednie z kolei podzielić można na dwie grupy, a mianowicie: Jeśli zawierają one wszystkie składniki pokarmowe, o które zazwyczaj chodzi przy nawożeniu (azot, potas, fosfór) nazywają się zupełnymi (na przkł. obornik, kompost). Jeśli zawierają tylko niektóre pierwiastki pokarmowe, nazywają się niezupełnymi (nawozy fosforowe, potasowe, azotowej azotowo-fosforowe itp.)

Wreszcie, ze względu na pochodzenie, odróżniamy jeszcze dwie kategorie nawozów: nawozy naturalne, do których zaliczamy także nawozy zielone i nawozy „sztuczne'” (pomocnicze), są to te nawozy, których gospodarstwo samo nie produkuje, lecz zmuszone jest nabywać.