Co się tyczy wyjaśnienia istoty absorpcji, to sprawa ta żywo jeszcze zajmuje umysły badaczy i różne w tym względzie są teorię. Większość zgadza się na to, że mamy tu do czynienia głównie ze zjawiskiem chemicznym, polegającym na tym, że wprowadzone do gleby, rozpuszczalne w wodzie związki chemiczne, stykając się w niej z innymi związkami, drogą tz. wymiany chemicznej przechodzą w postać trudno rozpuszczalną w wodzie. Wymiana ta odbywa się zwłaszcza dzięki obecności w glebie zeolitów, próchnicy i wodzianów glinu i żelaza.

Po części absorbujący odbywa się na drodze fizycznej, a mianowicie, dzięki obecności w glebie koloidów, (zwłaszcza gliny koloidalnej), które mechanicznie tanieją przesiąkanie roztworów soli w głąb gleby; po części biologicznej, drogą zużytkowania pewnych soli przez drobnoustroje gleby w ich celach życiowych, przetwarzania ich w swoje ciało i utrzymania w ten sposób w warstwie czynnej.

Poza tym zdolność absorpcyjna gleby zależy także od jej budowy – gleby drobnoziarniste lepiej absorbują niż gruboziarniste. Co się tyczy wpływu mineralogicznego składu gleby na absorbujący, to największą zdolnością absorpcyjną odznaczają się gleby gliniaste i próchniczne, własności absorpcyjne piasku są prawie żadne.